युरोपमा समाजवादी आन्दोलन नयाँ शिराबाट उठ्दैछ

- विष्णु भुजेल, अध्यक्ष, जनप्रगतिशील मोर्चा, युरोप

विष्णु भुजेल बेल्जियमा आफ्नो परिवारसहित लामो समयदेखि बसिरहेका छन् । उनी जनप्रगतिशील माेर्चा युराेपका अध्यक्ष हुन् । नेत्रविक्रम चन्द विप्लवले नेतृत्व गरेको पार्टी निकट रहेकाे  माेर्चाका अध्यक्ष भुजेलसँग युराेपमा रहेका नेपालीहरु र युराेपमा समाजवादी अान्दाेलनकाे अवस्था बारे गरिएकाे कुराकानी यहाँ प्रस्तुत गरिएकाे छ ।

 

तपाई लामो समयदेखि युरोपमा हुनुहुन्छ, अहिले त्यहाँ मजदुरहरुको अवस्था कस्तो छ ?

 

पहिलो त्यहाँका मजदुरहरुमा समाजवादको दार्शनिक महत्वको अभाव रहेको देखिन्छ । त्यसकारणले उनीहरु कडा मेहनत गर्नु पर्दा पनि हाम्रो नियति नै यही हो, मजदुर र मालिक हुने कुरा वर्गीय समाजभित्र हुने स्वभाविक कुरा हो भन्ने जस्तो धारणा राख्छन् । यसैमा अलिकति सुधार र सुविधा बढाउन सके राम्रो हुने थियो भन्ने भावना प्राय मजदुरमा देख्न सकिन्छ । दोस्रो कडा शारिरीक श्रम गर्ने खालका मजदुरहरु प्राय सबै बाहिरी मुलुकहरुवाट खासगरी अफ्रिकी मुलुक, मोरोक्को, टर्कीलगायत देशबाट ल्याएर काममा लगाएको पाइन्छ ।

 

खासगरी युरोपले दोस्रो विश्व युद्धपछि चरम विकास गरेको छ । त्यही समयदेखिनै मजदुरको रुपमा बाहिरी मुलुकवाट आएका मजदुरहरु र उनीहरुका सन्तानहरुलाई अहिले पनि युरोपले देशको मुख्य धारमा आउन समेट्न सफल भएको देखिंदैन ।

 

युरोपमा पुँजीपति र मजदुरबीचको सम्वन्ध कस्तो छ ?

कामको हिसावले पुँजीपति र मजदुरवर्गबीच भावनात्मक रुपले सम्वन्ध हुने कुरा भएन । दोस्रो कुरा मालिकको चाहना मजदुरहरु मेशिनको रुपमा काम गरुन भन्ने हुन्छ । तदअनुरुप प्राय काम कम्युटरमा सेट गरिएको समय अनुरुप गर्न पर्ने हुन्छ ।

पुँजीको हिसाबले पुँजीपति र मजदुरबीच ठूलो अन्तर हुनु स्वभाविक नियम हो । चाखलाग्दो के छ युरोपमा सरकारले सामान्य आय भएका मजदुरहरुवाट कर लिने तर पुँजीपतिहरुले आफ्नो उद्योग र व्यवासयमा घाटा लाग्यो भनेको आधारमा अनुदान दिने उनीहरुलाई वढि संरक्षण दिने गर्छ । तर ठूला ठूला उद्योगहरु डिजल्व हुँदा मजदुरहरुको अवस्था भने निकै दयनीय हुने गरेको पाइन्छ ।

 

भनेपछि युरोपमा राज्यभन्दा नीजि क्षेत्र (व्यक्ति) हरु हाबी छन्, होइन त ?

पुँजीवादी व्यवस्थाको चरित्र नै राज्य र निजी क्षेत्रको गठजोडमा चल्ने न हो ।

 

मजदुरहरुमा यति धेरै आर्थिक र शारीरिक श्रम हुँदा पनि उनीहरुमा यो पँुजीवादी व्यवस्था ढालेर श्रमजीविहरुको व्यवस्था चाहिन्छ भनेर किन विद्रोहमा आउन नसकेका होलान् ?

 

युरोपमा खासगरी सोभियत समाजवादी सत्ताको स्थापना देखिनै समाजवादप्रति वितृष्णा जगाउने कामहरु भयो । समाजवादी सत्ताको विघटन पछि त उनीहरुले त्यसलाई समाजवादको असफलताको रुपमा ठूलो मात्रामा भ्रम छर्ने र अपव्याख्या गर्ने काम गरे । त्यसले गर्दा आम जनमानसमानै समाजवादी सत्ताप्रति धेरैहदसम्म भ्रम छर्न सफल भए ।

तर अहिले विस्तारै समाजवादी सत्ताका समर्थकहरु र वामपन्थी पार्टीहरु समाजवादी एजेण्डा सहित संघर्षमा देखिन थालेका छन् । उनीहरुले पुँजीवादी व्यवस्थामा आएको संकटको विकल्प समाजवादी व्यवस्था नै हो भन्ने प्रचारलाई वढाएका छन् । जसले गर्दा मजदुरहरुमा समाजवादी व्यवस्थाप्रति आकर्षण फैलिदो छ । तर अहिले नै त्यो संघर्ष सत्ता प्राप्त गरिहाल्ने अवस्थामा छैन । जेहोस् समाजवादप्रति राम्रो प्रभाव पर्दैछ युरोपमा ।

 

नेपाली मजदुरहरुको अवस्था के छ युरोपमा ?

युरोपमा ठ्याक्कै नेपाली मजदुरहरुको यकिन डाटा त छैन तर जुन देशमा भएपनि नेपालीहरु श्रम नै गर्छन । बेल्जियमा मात्र नेपालीहरु करिब ७, ८ हजार होलान् । वास्वतमा भन्ने हो भने हाम्रा आफ्नै प्रकारका समस्याहरु छन् । उनी(युरोपियन)हरु ले ८ घण्टा मात्र काम गर्छन् भने हामीलाई जति धेरै घण्टा काम गर्न पायो उति राम्रो भन्ने जस्तो हुन्छ । त्यो हाम्रो आफ्नै वाध्यता हो ।

 

हाम्रो बाध्यता भनेको आफने परिवारप्रति बढी जिम्मेबार हुनु पर्ने छ । हामी नेपालीहरु प्रााय कामदारको रुपमा छौं, सरकारी कर्मचारी तथा राजनैतिक प्रोफाइलमा पुग्ने अवस्थाको लागि अझै समय लाग्छ । केही साथीहरु व्यवसाय गर्छन् । तर त्यो शुरुवातको अवस्थामानै छ ।

 

नेपाली मजदुरहरु युरोपमा आफ्नो कामबाट सन्तुष्ट छन् त ?

हामी नेपालीहरुको मनोदशा कस्तो छ भने कि त विदेशमा काम गर्नु पर्यो, कि त देशलाई हेर्नु पर्यो । देशमा भरपर्दो रोजगार भएको भए यतिधेरै नेपाली विदेश जान बाध्य हुने थिएनन् । यो बाध्यताले पनि कडा र लामो समय श्रम गर्नु पर्ने हुन्छ ।

 

अनि युरोपमा रहेका नेपाली मजदुहरुले नेपालको राजनीतिलाई कसरी हेरिरहेका छन् ?

अहिले नेपालको प्राथामिक धार नै राजनीति देखिन्छ । प्राय सवै व्यक्ति कुनै न कुनै आस्था र विचारसँग जोडिएकै हुन्छन् । अनि त्यसको प्रभाव युरोपमा रहेका नेपाली युवाहरुमा पनि परेको देखिन्छ । युरोपमा बसेर हेर्दा युरोप यसरी विकसित भएको छ भने नेपाल किन नसकेको होला भनेर हामी चिन्तन मनन गर्छौ । नेपाल अझै पनि दुई सय वर्ष पछाडि छ । नेपालमा अझै पनि सामन्तवादको ठूलो प्रभाव छ तर युरोप त पुँजीवादको अन्तिम चरणमा छ ।

 

यसरी हेर्दा हामी युरोपमा रहेका धेरै नेपालीहरु जुन सकै पार्टीसँग सम्वन्धित भएपनि सबैले नेपालको विकास र परिवर्तन कसरी होला या त्यसको उत्तम बाटो के हुन सक्ला जस्ता प्रश्नमा हामी चिन्तन मनन गरिरहेका हुन्छौं । नेपालमा विकास र समृद्धि कसरी होला ? विकासको बाटो के हुन सक्ला ? जस्ता विषयमा हामी विभिन्न विचारमा आवद्ध भएता पनि सामुहिक रुपमा चिन्तन मनन गरिरहेका हुन्छौं ।

 

नेपालको माओवादी क्रान्तिकारी आन्दोलनलाई चाँहि युरोपमा रहेका नेपालीहरुले कसरी हेर्छन् ?

नेपालमा खासगरी जतिबेला जनयुद्ध चलिरहेको थियो, सन् २००० तिर हामीले जनप्रगतिशील मंच गठन गरेर नेपालको क्रान्तिकारी माओवादी आन्दोलनलाई नैतिक रुपमा समर्थन जनाएका थियौं । हामीले यस्तो मंच बनाएपछि कांग्रेस र एमाले निकट रहेकाहरुले पनि आ–आफ्ना संगठन निर्माण गर्न पुगे । अहिले त सबै दल निकट मोर्चाहरु छन् ।

 

हाम्रो मान्यता के हो भने अहिले नेपालमा रहेको दलाल संसदीय व्यवस्थाको अन्त्य गरेर आम नेपालीको हित गर्ने व्यवस्था ल्याउन संघर्ष गर्ने दललाई हाम्रो समर्थन हुन्छ । जनयुद्धकालमा हामीले जनयुद्धले उठाएका एजेण्डाहरुलाई सपोर्ट गरेका थियौं । जनयुद्धले वर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय र लिंगीय मुद्धाहरुलाई जसरी उठाएको थियो, ती मुद्धाहरु सबै हल हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो मान्यता थियो । त्यो मर्ममा हामीले नेपालको माओवादी जनयुद्धलाई सपोर्ट गरेका थियौं ।

 

हामीले कुनै पार्टी विशेष होइन उसले उठाएका एजेण्डालाई समर्थन गरेका थियौं र अहिले पनि त्यही मान्यतामा हामी छौं । हामी विश्वका कुनै पनि पार्टीले उठाउने न्यायपूर्ण एजेण्डालाई पनि सपोर्ट गर्ने गर्छौ । त्यही हिसाले हिजो जनयुद्धकालमा नेपालका माओवादी नेताहरु जेल पर्दा होस् वा उनीहरुमाथि भएको दमनको विरुद्ध हामीले संयुक्त राष्ट्रसंघ, विभिन्न कुटनीतिक नियोग, युरोपियन युनियन र अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार कार्यालयहरुका ढोका ढकढक्रयाएका थियौं । बेल्जियमले नेपाललाई हतियार बेच्दा हामीले बेल्जियमको सदन,अदालतदेखि सडकसम्म संघर्ष गरेका थियौं । माओवादी नेताहरुलाई भारत सरकारले जेल हाल्दा युरोपका वकिलहरु, मानवअधिकारवादीहरुलाई भारतसम्म पठाएर भारत सरकारको ध्यानाकर्षण गराउने काम समेत भएको थियो ।

 

तर पछिल्लो अवस्थामा माओवादी आन्दोलन विचलन, विभाजन र विघटनतिर गइसकेपछि हामीले माओवादी आन्दोलनमा रहेको क्रान्तिकारी धारलाई समर्थन गरेका छौं । जनप्रगतिशील मंचमा विभाजन आएपछि हामीले जनप्रगतिशील मोर्चा गठन गरेर नेपालको क्रान्तिकारी आन्दोलनलाई समर्थन गरेका छौं ।

 

अहिलेको सन्दर्भमा हामीले नेपालमा नेत्र विक्रम चन्द विप्लवद्धारा नेतृत्व गरिएको एकीकृत जनक्रान्तिलाई नैतिक रुपमा समर्थन गरेका छौं । त्यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा प्रचार प्रसार गर्ने, समर्थन जुटाउने र त्यसको समर्थनमा युरोपमा रहेका नेपाली समुदायलाई संगठित गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय भाइचाराहरुसंग समन्वय गर्ने र समर्थन जुटाउने पनि हाम्रो काम बनेको छ ।

 

युरोपमा रहेका नेपालीहरुले नेपालको क्रान्तिकारी आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेका नेत्र विक्रम चन्द विप्लव र एकीकृत जनक्रान्तिलाई कसरी हेरिरहेका छन् ?

शुरु शुरुमा केही कन्फ्युजनहरु आएका थिए । हामी संगठनका साथीहरुलाई त्यस्तो कन्फ्युजन त थिएन । किनकि नेपालको सन्दर्भमा पहिल्यै बहस गरेको विषय वस्तु थियो । शान्तिप्रक्रियामा आउदा पार्टीको एउटा हिस्सा राजतन्त्रको अन्त्यपछि लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा जानेछ र त्यहां अड्किन सक्छ भनेर हामीले उतिबेलै शंका गरेका थियौं । एउटा सेक्सन संसदवादमा डुब्छ भनेर हामीलाई लागिसकेको थियो ।

 

जनयुद्धबाट आएका प्रचण्ड–बाबुरामले जुन स्केलमा धोका दिए, अब विप्लवजीले फेरि पनि धोका दिनुहुन्न भन्ने के ग्यारेन्टी छ भनेर केही साथीहरुले जिज्ञासाहरु राख्ने गरेका छन्, जुन स्वभाविक छ । तर अब यो बहस लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा होइन नयाँ जनवादी क्रान्तिलाई पूरा गरेर समाजवादी क्रान्तितिर जाने समयमा हुन्छ भनेर हामीले आश्वस्त पार्ने भरोसा दिलाउने प्रकृयामा हामी छौं । एकीकृत जनक्रान्ति यो दलाल तथा संसदवादमा फस्ला भनेर शंका गर्न पर्दैन । हामीले व्यक्ति हेरेर विप्लवलाई समर्थन गरेका छैनौं विचारलाई हेरेर गरेका छौं । भोलि व्यक्ति जे पनि हुन सक्छ तर हामीले सामुहिक विचार र संस्थालाई विकास गरेर जानुपर्छ भन्ने हाम्रो कुरा छ ।

 

युरोपमा रहेका वामपन्थी कम्युनिस्ट पार्टीहरुले नेपालको क्रान्तिकारी आन्दोलनलाई कसरी हेर्छन् ?

जनयुद्धमा छदा माओवादी आन्दोलनलाई जुन आशाको नजरले युरोपमा रहेका वामपन्थी र कम्युनिस्ट पार्टीहरुले हेर्थे अहिले त्यो छैन । प्रचण्ड–बाबुरामले नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई तहसनहस बनाए भनेर उनीहरुले संश्लेषण गरेको अवस्था छ । अहिले उनीहरु समाजवादमा जानका लागि संघर्ष गर्नुपर्छ भनेर आन्दोलनलाई नया शिराबाट लान खोज्दैछन् ।

अनि अहिले विप्लव नेतृत्वको कम्युनिस्ट पार्टीले कसरी आन्दोलनलाई अगाडि बढाउछन्, त्योबारे उनीहरु नयाँ ढंगले अध्ययन गर्दैछन् ।

 

समग्रमा युरोपमा लेफ्ट मुभमेन्ट कसरी अगाडि बढिरहेको छ ?

लेफ्ट मुभमेन्टको कुरा गर्दा युरोपमा बेल्जियम नै अगाडि छ । बेल्जियम वर्कस पार्टीको रुपमा यहाको कम्युनिस्ट पार्टी सक्रिय छ । जर्मनीमा माक्र्ससिस्ट लेनिनिस्ट पार्टी सक्रिय छ । प्राय सवै देशमा वामपन्थी पार्टीहरु छन् । तर अव यही संकटग्रस्त पँुजीवादमा अल्मलिने की समाजवादी आन्दोलनको विकास गर्ने भन्ने कुरामा यहांका वामपन्थी पार्टीहरुको वहस देखिन्छ । तर हालैका दिनमा देखिएको पुँजीवादको संकटले समाजवादी आन्दोलन अपरिहार्य रहेछ भन्ने बुझाइका साथ संगठन निर्माण र संघर्षको उठानमा लागेका छन, यो एउटा सकारात्मक पक्ष हो ।

 

अनि युरोपमा कम्युनिस्ट पार्टीको भविष्य तपाईले कस्तो देख्नुहुन्छ ?

युरोपभरि समग्रमा वामपन्थी पार्टीको नेतृतवमा केन्द्रिकृत आन्दोलन गर्ने अवस्थानै त तत्कालै देखिंदैन तर क्रान्तिका लागि वस्तुगत परिस्थिति नजिकिदै गाको छ र आत्मगत स्थिति पनि तयार हुँदैछ ।

 

युरोपमा मजदुरहरु मेशिनजस्तै जोतिएर काम गर्नुपर्छ । यस्तोबेला त्यहा कसरी र कस्तो किसिमको क्रान्ति र आन्दोलन हुन सक्ला ?

युरोपको आर्थिक अवस्था, त्यहाँको उत्पादन सम्वन्ध सबै हिसाले निकै माथि छ । त्यहां आन्दोलन गर्नु पर्यो भने धेरै लामो गर्नुपर्दैन । किनकि त्यहाको सामाजिक चेतना र मनोविज्ञान निकै माथिबाट विकसित भएको छ ।

 

युरोपमा अब नयाँ नेतृत्व आउने आशा गर्न सकिन्छ ?

समग्रमा भन्दा युरोपमा समाजवादी आन्दोलन अब नयाँ शिराबाट आउने निश्चित छ । त्यो बाहेक अर्को विकल्प छैन ।


सबै पर्तिकृयाहरु
सम्बन्धित समाचार






स्वास्थ्य

काठमाडौं । न्युन आय भएका व्यक्तिहरु धेरै पैसा लाग्ने भयले अस्पताल जान...


महोत्तरी । महोत्तरीको जलेश्वर नगरपालिका १२ नैन्हीमा झाडापखालाले थप...


साहित्य

काठमाडौं। सुकेधाराबाट देब्रे मोडिएर अलि मास्तिर उक्लिनुपर्छ । एउटा कालो रङको गेट आउँछ । तीनतले घरमा हल्लाखल्ला केही सुनिँदैन । अक्सर दुर्लभ नै भेटिन्छन्, काठमाडौंमा यस्ता घर । बेलायतको...


त्यतिबेला मैले त्यस घटनालाई बुझ्नै सकेको थिइनँ, त्यसको केही अर्थ होला भनेर मैले सोच्नै सकेको थिइनँ। घटना, घटना नै भनूँ, यस्तो भएको थियोः हररर आवाज गर्दै टिस्टा बगेको वर्णन मैले कथाहुँदो...


अन्तरवार्ता

इन्डोनेसियामा ७.७ रेक्टर स्केलको भूकम्प
काठमाडौं । इन्डोनेसियामा...
दशैंमा गाडी अभाव हुने
काठमाडौं । यातायात व्यवसायीले गाडी...
नवलपरासीमा युवतीमाथि एसिड प्रहार
काठमाडौं । सोमबार नवलपरासीमा...
गंगामायाका छोरा नुरप्रसाद पक्राउ
काठमाडौं । गंगामाया अधिकारीका छोरा...
अपहरण परेकी ९ महिने शिशु बलात्कृत
कञ्चनपुर । गत बुधबार कञ्चनपुरमा...
विराटनगर जुटमिल पुनः सञ्चालनमा
काठमाडौं । नेपालको सबैभन्दा...
More Jobs